Đất nước ta đang phát triển khá nhanh nhờ sự khởi sắc của nền kinh tế và đời sống xã hội, nhưng lĩnh vực giao thông, nhất là ở các thành phố lớn, thì dường như không đáp ứng kịp yêu cầu của thời đại. Tình trạng tai nạn giao thông hiện nay đã đến mức báo động đỏ và được xếp vào “thứ hạng cao” trong khu vực Đông Nam Á.
(1)Tai nạn giao thông được hiểu là gì?
Khoản 1 Điều 5 Thông tư 58/2009/TT-BCA quy định về Tai nạn giao thông như sau:
“Tai nạn giao thông là sự việc xảy ra do người tham gia giao thông đang hoạt động trên mạng lưới giao thông đường bộ vi phạm các quy định về trật tự, an toàn giao thông đường bộ hay gặp phải sự cố bất ngờ gây ra những thiệt hại nhất định đến tính mạng, sức khoẻ của con ng ười hoặc tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Tai nạn giao thông gồm:
- a) Va chạm giao thông;
- b) Vụ tai nạn giao thông gây hậu quả ít nghiêm trọng;
- c) Vụ tai nạn giao thông gây hậu quả nghiêm trọng;
- d) Vụ tai nạn giao thông gây hậu quả rất nghiêm trọng;
đ) Vụ tai nạn giao thông gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.”
(2)Trách nhiệm pháp lý
Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2005, phương tiện giao thông vận tải cơ giới đường bộ (gồm ô tô, máy kéo, mô tô, xe máy và các loại xe tương tự, kể cả xe cơ giới dùng cho người tàn tật) là nguồn nguy hiểm cao độ. Chủ sở hữu phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu đã giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì những người này phải bồi thường, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Ngay cả khi không có lỗi thì chủ sở hữu, người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ vẫn phải bồi thường, trừ trường hợp TNGT xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại (vi phạm quy định về an toàn giao thông, tự tử…) hoặc trong trường hợp bất khả kháng, tình thế cấp thiết.
Trong trường hợp TNGT xảy ra do lỗi của người điều khiển phương tiện vi phạm các quy định về an toàn giao thông đường bộ như chạy xe quá tốc độ, vượt đèn đỏ, bên cạnh việc bồi thường kể trên, tùy trường hợp sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 171/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt. Nghị định này đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1-1-2014, theo đó, mức xử phạt đối với hầu hết các hành vi vi phạm được giữ nguyên như các nghị định trước đây và có giảm nhẹ đối với một số hành vi. Ngoài ra, trong nghị định mới, một số hành vi vi phạm cũng được mô tả chi tiết, cụ thể hơn, giúp việc xác định hành vi vi phạm được chính xác hơn.