Đề xuất 04 hình thức xử lý vi phạm về trốn đóng bảo hiểm xã hội theo Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sẽ được đề cập trong nội dung do Luật YJM tổng hợp dưới đây.
1. Thế nào là trốn đóng bảo hiểm xã hội?
Căn cứ theo quy định tại khoản 10 Điều 2 Nghị quyết 05/2019/NQ-HĐTP có giải thích về thuật ngữ trốn đóng bảo hiểm như sau:
– Về một số thuật ngữ được sử dụng trong hướng dẫn áp dụng các điều 214, 215 và 216 của Bộ luật Hình sự
+ Trốn đóng bảo hiểm quy định tại Điều 216 của Bộ luật Hình sự là hành vi của người sử dụng lao động có nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động thuộc đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.
Như vậy, trốn đóng bảo hiểm xã hội được hiểu là hành vi của người sử dụng lao động có nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội cho người lao động thuộc đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội.
2. Đề xuất 04 hình thức xử lý vi phạm về trốn đóng BHXH?
Căn cứ theo quy định tại Điều 44 Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội quy định về xử lý vi phạm về trốn đóng bảo hiểm xã hội như sau:
– Người sử dụng lao động có hành vi vi phạm quy định tại Điều 43 của Luật này nếu sau thời hạn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc chậm nhất mà không đóng thì ngoài việc phải đóng đủ số tiền trốn đóng và bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật, còn phải nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền trốn đóng.
– Cơ quan có thẩm quyền quyết định ngừng sử dụng hóa đơn đối với người sử dụng lao động trốn đóng bảo hiểm xã hội từ 06 tháng trở lên.
– Cơ quan có thẩm quyền quyết định hoãn xuất cảnh đối với với trường hợp người sử dụng lao động trốn đóng bảo hiểm xã hội từ 12 tháng trở lên.
– Sau khi thực hiện quy định tại các khoản 1, 2, 3 Điều này mà người sử dụng lao động vẫn trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì tổ chức Công đoàn, cơ quan bảo hiểm xã hội khởi kiện ra Toà án. Khi có dấu hiệu phạm tội trốn đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của Bộ luật Hình sự, cơ quan bảo hiểm xã hội kiến nghị khởi tố theo quy định của pháp luật.
– Chính phủ quy định chi tiết Điều này.
Như vậy, dự kiến, việc xử lý vi phạm về trốn đóng BHXH được thực hiện theo các hình thức sau:
– Đóng đủ số tiền trốn đóng BHXH, xử lý vi phạm hành chính, nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền trốn đóng.
– Ngừng sử dụng hóa đơn;
– Hoãn xuất cảnh;
– Khởi kiện ra Toà án, kiến nghị khởi tố theo quy định.
Tùy vào tính chất, mức độ của hành vi trốn đóng BHXH mà người sử dụng lao động sẽ có thể đối diện với những hình thức xử lý khác nhau.
Đồng thời, khi người sử dụng lao động có dấu hiệu phạm tội “Trốn đóng BHXH” theo quy định của Bộ luật Hình sự, thì không chỉ cơ quan BHXH, mà tổ chức công đoàn, các cơ quan thanh tra, kiểm tra về lao động, BHXH và người lao động đều có quyền kiến nghị khởi tố theo quy định của pháp luật.
3. Một số vấn đề về Tội trốn đóng BHXH, BHYT cho người lao động
Việc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người lao động là một yêu cầu bắt buộc đối với cả cá nhân và tổ chức sử dụng lao động. Chính sách này luôn được Nhà nước ta đặt lên hàng đầu và yêu cầu tất cả các cơ quan, tổ chức phải tuân thủ nghiêm ngặt để bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người lao động. Bỏ qua việc đóng bảo hiểm cho người lao động là vi phạm pháp luật và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Điều 216 của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người và tổ chức sử dụng lao động đã sử dụng nhiều biện pháp để tránh trách nhiệm này, gây ảnh hưởng lớn đến quyền lợi hợp pháp của người lao động và chính sách an sinh xã hội của Nhà nước.
Một số vướng mắc
Thứ nhất: Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp ra đời với các chính sách ban đầu hấp dẫn cho người lao động. Tuy nhiên, khi tuyển dụng, hợp đồng lao động thường được thiết kế một cách lập lờ và thậm chí có những điều khoản gài bẫy liên quan đến việc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Một số doanh nghiệp còn sử dụng các biện pháp tinh vi để tránh trách nhiệm đóng bảo hiểm, đặt người lao động vào tình trạng thiếu hiểu biết về pháp luật và khó có thể nhận biết, ví dụ như cắt giảm nhân sự hoặc sa thải với lí do không hợp lý để tránh trách nhiệm đóng bảo hiểm.
Mặc dù có cơ chế xử lý pháp lý, nhưng trong thực tế, nhiều người lao động đã bị áp đặt và không có cách nào để bảo vệ quyền lợi của mình khi bị sử dụng lao động trốn tránh việc đóng bảo hiểm. Điều này đặt ra một thách thức lớn trong việc thực thi pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động trong lĩnh vực an sinh xã hội.
Thứ hai: Việc phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này thường phải thông qua các hoạt động thanh tra và kiểm tra về việc tuân thủ pháp luật về bảo hiểm. Mặc dù có quy định về hành vi vi phạm trong pháp luật, nhưng số vụ án bị phát hiện và xử lý vẫn còn hạn chế do thiếu cơ chế hướng dẫn cụ thể về quy trình, thủ tục và cách thức chuyển giao hồ sơ từ cơ quan thanh tra chuyên ngành sang cơ quan tố tụng.
Thứ ba: Hiện tại, vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về cách xử lý các tổ chức doanh nghiệp (pháp nhân) vi phạm trong việc trốn tránh đóng bảo hiểm.
Thứ tư: Trong trường hợp các cá nhân có chức vụ, quyền hạn liên quan đến việc đóng bảo hiểm tham gia vào các hành vi vi phạm, mặc dù không trục lợi cá nhân nhưng gây ra thiệt hại, cũng chưa có hướng dẫn cụ thể về cách xử lý.
Kiến nghị, đề xuất
Thứ nhất: Trong thời gian sắp tới, cơ quan có thẩm quyền cần phải cung cấp hướng dẫn rõ ràng về trình tự và thủ tục cụ thể cho quá trình thanh tra và kiểm tra trong lĩnh vực bảo hiểm, bao gồm cả quy định về sự phối hợp và chuyển giao hồ sơ từ cơ quan thanh tra sang cơ quan tố tụng, nhằm đảm bảo giải quyết kịp thời các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Thứ hai: Cơ quan có thẩm quyền cần ban hành các văn bản quy định rõ ràng và bắt buộc, áp đặt các cá nhân và tổ chức sử dụng lao động phải tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật về bảo hiểm cho người lao động.
Thứ ba: Cần thiết phải có các hướng dẫn cụ thể về xử lý hình sự đối với các pháp nhân có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo hiểm.
Thứ tư: Đối với trường hợp người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước đồng phạm với cá nhân hoặc tổ chức trong việc trốn tránh đóng bảo hiểm mà không có mục đích trục lợi cá nhân mà chỉ gây thiệt hại, cần phải áp dụng pháp luật một cách nghiêm ngặt để giải quyết triệt để các vụ việc có liên quan đến cán bộ nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực này.
CÔNG TY LUẬT TNHH YJM
Hotline 24/7: 0973579690
- Trụ sở chính: Tầng 4 số 177 Quan Hoa, Cầu Giấy, Hà Nội
- Chi nhánh Thường tín, Hà Nội: Tầng 1, số 79 Hồ Xuân Hương, Xâm Xuyên, Hồng Vân, Thường Tín, Hà Nội
- Chi nhánh Hồ Chí Minh:Tầng 3, Huỳnh Khương Ninh, Đa Kao, Quận 1, HCMC